สทน. ครบรอบ 20 ปี ยกระดับศักยภาพวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีนิวเคลียร์ไทย เปิด INST2026 ชู “แพทย์-อาหาร-พลังงานสะอาด” เป็นกลไกพัฒนาประเทศ

13 กรกฎาคม 2569, กรุงเทพมหานคร – สถาบันเทคโนโลยีนิวเคลียร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ สทน. จัดงานเฉลิมฉลองครบรอบ 20 ปีแห่งการก่อตั้ง พร้อมเปิดการประชุมวิชาการนานาชาติด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีนิวเคลียร์ ประจำปี 2569 (INST2026) อย่างเป็นทางการ ภายใต้แนวคิด “Nuclear Technology for the Sustainable Future” มุ่งยกระดับประเทศไทยสู่การเป็นศูนย์กลางความร่วมมือด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีนิวเคลียร์ของภูมิภาค เปิดเวทีแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และนวัตกรรมระดับสากล เสริมศักยภาพนักวิจัยและบุคลากรรุ่นใหม่ของไทย พร้อมประกาศเดินหน้าพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านเทคโนโลยีนิวเคลียร์ เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิต เพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ และขับเคลื่อนการพัฒนาที่ยั่งยืนในทุกมิติ

ในการนี้ นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณอย่างหาที่สุดมิได้ที่ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินทรงเป็นประธานในพิธีเปิดงาน นับเป็นเกียรติสูงสุดแก่ สทน. และผู้เข้าร่วมงานจากทั้งในและต่างประเทศ อีกทั้งยังสะท้อนถึงพระราชปณิธานในการทรงส่งเสริมความก้าวหน้าด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมของประเทศ ตลอดจนความสำคัญของการพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีนิวเคลียร์ของประเทศไทยให้ก้าวทันมาตรฐานและความร่วมมือในระดับสากล

รศ.ดร.ธวัชชัย อ่อนจันทร์ ผู้อำนวยการสถาบันเทคโนโลยีนิวเคลียร์แห่งชาติ (สทน.) กล่าวว่า “ตลอดระยะเวลา 20 ปีที่ผ่านมา สทน. ได้ทำหน้าที่เป็นองค์กรหลักด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีนิวเคลียร์ของประเทศ โดยเดินหน้าพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานที่สำคัญอย่างต่อเนื่อง ทั้งการดำเนินงานเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์วิจัย การพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรม รวมถึงการขยายศักยภาพการให้บริการฉายรังสีเพื่อรองรับภาคอุตสาหกรรม การแพทย์ และภาคการเกษตร พร้อมมีแผนขยายศูนย์บริการสู่ภูมิภาค เพื่อเพิ่มการเข้าถึงเทคโนโลยีและสนับสนุนผู้ประกอบการได้อย่างทั่วถึง

สำหรับทิศทางการดำเนินงานในระยะต่อไป สทน. มุ่งขับเคลื่อนประเทศผ่าน 3 ยุทธศาสตร์สำคัญ ได้แก่ การยกระดับเทคโนโลยีนิวเคลียร์ทางการแพทย์เพื่อรองรับสังคมสูงวัย การเพิ่มมูลค่าและยกระดับมาตรฐานสินค้าเกษตร อาหาร และสมุนไพรไทยด้วยเทคโนโลยีการฉายรังสี รวมถึงการสนับสนุนการพัฒนาพลังงานสะอาดของประเทศ โดยเฉพาะการเตรียมความพร้อมด้านเทคโนโลยีนิวเคลียร์เพื่อรองรับความต้องการใช้พลังงานที่เพิ่มขึ้นจากเศรษฐกิจดิจิทัลและปัญญาประดิษฐ์ (AI)

เทคโนโลยีนิวเคลียร์ไม่ใช่เรื่องไกลตัว แต่เป็นเครื่องมือสำคัญในการยกระดับคุณภาพชีวิต เพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ และสร้างการพัฒนาที่ยั่งยืนในหลากหลายมิติ สทน. พร้อมทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางองค์ความรู้ สนับสนุนการวิจัย นวัตกรรม และความร่วมมือกับทุกภาคส่วน เพื่อผลักดันประเทศไทยสู่อนาคตที่ขับเคลื่อนด้วยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี” รศ.ดร.ธวัชชัย กล่าว

สำหรับไฮไลต์ภายในงาน สทน. ได้เนรมิตพื้นที่กว่า 450 ตารางเมตร จัดแสดงนิทรรศการนวัตกรรมนิวเคลียร์แห่งทศวรรษ ผ่าน 8 โซนสำคัญ ที่สะท้อนบทบาทของเทคโนโลยีนิวเคลียร์ในการยกระดับคุณภาพชีวิต เศรษฐกิจ และอุตสาหกรรมของประเทศ ได้แก่

1. นิทรรศการเฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ถ่ายทอดพระมหากรุณาธิคุณด้านการส่งเสริมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีนิวเคลียร์ ผ่านพระราชกรณียกิจสำคัญ
2. 20 Years of Nuclear Innovation for Sustainable Future ถ่ายทอดเส้นทางการพัฒนาและความสำเร็จตลอด 20 ปีของ สทน. ในการวางรากฐานโครงสร้างพื้นฐานและระบบนิเวศด้านเทคโนโลยีนิวเคลียร์ของประเทศ
3. Smart Agri-Food Solutions นำเสนอการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีการฉายรังสีเพื่อยกระดับมาตรฐานความปลอดภัย คุณภาพ และมูลค่าเพิ่มของสินค้าเกษตร อาหาร ผลไม้ส่งออก และสมุนไพรไทย ให้เป็นไปตามมาตรฐานสากล
4. Clean Energy Frontier ถ่ายทอดวิสัยทัศน์ของ สทน. ในการเตรียมความพร้อมด้านเทคโนโลยีเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ขนาดเล็ก (SMR) การเสริมสร้างมาตรฐานความปลอดภัยทางนิวเคลียร์ และการบริหารจัดการกากกัมมันตรังสีอย่างยั่งยืน เพื่อรองรับการเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาดในอนาคต
5. Engineering Excellence for Nuclear Safety จัดแสดงเทคโนโลยีหุ่นยนต์อัจฉริยะ (AI) สำหรับการตรวจวัดและทำแผนที่รังสีแบบเรียลไทม์ ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการปฏิบัติงานและลดความเสี่ยงจากการสัมผัสรังสีของบุคลากร
6. Advanced Health Innovation นำเสนอนวัตกรรมการผลิตสารกัมมันตรังสีทางการแพทย์ โดยมีไฮไลต์คือ
   177Lu-PSMA I&T สำหรับการรักษามะเร็งต่อมลูกหมากระยะแพร่กระจาย ที่ช่วยเพิ่มความแม่นยำและประสิทธิภาพในการรักษาผู้ป่วย
7. Sustainable Eco-System จัดแสดงนวัตกรรมเครื่องฟอกอากาศไฟฟ้าสถิต-พลาสมา DustZero ที่พัฒนาโดยนักวิจัยไทย สามารถกำจัดฝุ่น PM2.5 และ PM10 ได้มากกว่า 95% ตอบโจทย์การยกระดับคุณภาพอากาศและสิ่งแวดล้อม
8. Nuclear Knowledge & Talent Hub นำเสนอบทบาทของศูนย์พัฒนาบุคลากรด้านนิวเคลียร์ พร้อมเปิดตัวการเตรียมความพร้อมของเยาวชนไทยสู่การแข่งขันโอลิมปิกวิชาการวิทยาศาสตร์นิวเคลียร์ระดับนานาชาติ ประจำปี 2569

อีกหนึ่งไฮไลต์สำคัญ คือ การประชุมวิชาการนานาชาติ INST2026 ซึ่งรวบรวมนักวิจัย นักวิชาการ ผู้เชี่ยวชาญ ผู้แทนหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน สถาบันการศึกษา และองค์กรระหว่างประเทศจากหลายประเทศทั่วโลก มาร่วมแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ ผลงานวิจัย และนวัตกรรมด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีนิวเคลียร์ พร้อมสร้างเครือข่ายความร่วมมือทางวิชาการในระดับนานาชาติ เพื่อยกระดับศักยภาพของประเทศไทยให้ก้าวทันการเปลี่ยนแปลงของโลก และต่อยอดงานวิจัยสู่การใช้ประโยชน์เชิงเศรษฐกิจ สังคม และการพัฒนาที่ยั่งยืน

นอกจากนี้ ในงานยังมีการบรรยายพิเศษและการนำเสนอผลงานทางวิชาการ โดยมีหัวข้อสำคัญที่สอดคล้องกับการนำเทคโนโลยีนิวเคลียร์ไปใช้ประโยชน์เพื่อการพัฒนาประเทศ ได้แก่ วิทยาศาสตร์การแพทย์และสุขภาพ (Medical and Health Sciences: MED) ซึ่งนำเสนอความก้าวหน้าของการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีนิวเคลียร์และรังสีในด้านการวินิจฉัย การรักษาโรค การผลิตสารกัมมันตรังสีทางการแพทย์ ตลอดจนงานวิจัยด้านชีวการแพทย์ และ สิ่งแวดล้อมและอุทกวิทยา (Environment and Hydrology: ENV) ที่มุ่งถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านการประยุกต์ใช้เทคนิคนิวเคลียร์และไอโซโทปเพื่อการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ การติดตามการเปลี่ยนแปลงของสิ่งแวดล้อม การรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และการสนับสนุนการพัฒนาที่ยั่งยืน โดยมีวิทยากร นักวิจัย และผู้เชี่ยวชาญชั้นนำจากทั้งในประเทศและต่างประเทศร่วมถ่ายทอดองค์ความรู้ พร้อมแลกเปลี่ยนประสบการณ์และผลงานวิจัยล่าสุด เพื่อสร้างเครือข่ายความร่วมมือทางวิชาการและผลักดันการพัฒนาเทคโนโลยีนิวเคลียร์สู่การใช้ประโยชน์ในระดับนานาชาติ

สำหรับงานครบรอบ 20 ปี สทน. และการประชุมวิชาการนานาชาติ INST2026 จัดขึ้นระหว่างวันที่ 13 – 14 กรกฎาคม 2569 ณ ห้องวิภาวดี บอลรูม โรงแรมเซ็นทาราแกรนด์ แอท เซ็นทรัลพลาซ่า ลาดพร้าว ผู้ที่สนใจสามารถติดตามข่าวสาร/รายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่เว็บไซต์ www.tint.or.th/th หรือเฟซบุ๊กเพจ www.facebook.com/thai.nuclear